Blog

Aşk İle Üflenen Ney’in Zamandaki Yolculuğuna Hazır Mısın

İnsanların çalmayı hayal ettiği en mistik enstrumanlardan biridir Ney. Gerek sesi, gerek kullanıldığı müzik türleri, gerekse de çıkardığı tonlarla insanı alıp başka bir aleme taşıması ile Ney, her zaman hayranlık duyulan, geçmişinde tarihin ayrıntılarını saklayan bir enstruman olmuştur.

Biz de Feniks Sanat Alsancak olarak İzmirde Ney Kursu bünyesinde ney çalmayı öğrenmek isteyen dostlarımıza anlattığımız Ney’in tarihini ve kısaca özelliklerini burada bir kez daha paylaşmak istedik. Böylece ney nasıl öğrenilir diye merak eden ya da neyi nasıl tutmalıyım diye internette arama yapanların ilgili oldukları enstrumanın tarihine de bir göz atmalarını sağlamak istedik.

Yazımızın ilk bölümünde İzmir Ney atölyemiz kapsamında bahsettiğimiz Ney’in kısa tarihine biraz ışık tutmak istiyoruz. Daha sonrasında da ücretsiz ney derslerinde bize en çok sorulan Ney’in özelliklerden ve türlerinden de kısaca bahsedeceğiz tabi ki.

1 – Tarihle Yaşıt Bir Enstruman, Ney

Her enstrumanda olduğu gibi Ney çalmak isteyen insanların aklına da ilk gelen sorular hep ney nasıl üflenir, ya da ney üflemek zor mudur olmuştur. Ancak konu Ney gibi bir enstruman olduğunda, bu sorulardan önce Ney’in tarihin tozlu sayfalarındaki yerine bakmak, geçmişi milattan öncelere dayanan bu enstrumanı biraz daha yakından tanımak gerekir.

Tarihin tozlu sayfalarını biraz araladığımızda, Ney hakkında karşımıza çıkan ilk bilgi, geçmişinin milattan öncelere kadar dayandığıdır. Genellikle Anadolu topraklarına ait olan bu enstruman, ilk olarak, yazıyı bularak tarihe önemli bir yön veren Sümerler tarafından kullanılmıştır. M.Ö. 5000 yıllarından itibaren kullanıldığı tahmin edilen Ney’e dair elimizdeki en eski kanıt ise, yine Milattan Önce 2800-3000 yıllarından kalan bugün Amerika’da Philadelphia Üniversitesi Müzesi’nde sergilenen Ney’dir. O dönemlerde de dinsel törenlerde kullanıldığı sanılan bu Ney, Fırat-Dicle nehirleri arasında Mezopotamya zamanlarında bir Sümer mezarında yapılan bir kazı sırasında bulunmuştur.

Bu nedenle Ney çalarken dudak pozisyonun önemini düşünürken, elimize aldığımız bu enstrumanın neredeyse yazının tarihi kadar eski bir enstruman olduğunu da unutmamak gerekir.

Bu dönemden sonra da çeşitli kaynaklarda adına sıkça rastladığımız Ney hakkında dönemlere ayrıldığında bazı önemli gelişmeler ise şunlardır. Örneğin, Abdülkadir Meragi, Camiu’l Elhan adlı eserinde geçen çalgılar bahsinde, bugün hala kullanılan veya unutulmuş çalgılar hakkında ve ney hakkında bize önemli bilgiler vermiştir.
XV. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu şenliklerinde de ney’in kullanıldığını görmekteyiz. Henry George Farmer’in Evliya Çelebi Seyahatnamesi’ni işlerken ele aldığı, 17. Yüzyıldaki Türk Çalgıları bahsinde ise nefeslilerde Ney yahut Nay yine aynı ismiyle geçmektedir.

Bugün ki anlamda kullandığımız “ney” -özellikle- Mevlana Celaleddin-i Rumi dönemiyle birlikte anlam bulmuş ve bu sayede manevi bir özellik kazanmıştır. Tasavvuf düşüncesinde; kamışlıktan koparılıp, yavaş yavaş kurutulan, yedi delikli, içinden geçen nefesle hayat bulan ney; kamil insan olma yolundaki insana benzetilmiştir.

2 – Ney Hakkında Kısa Bilgiler

Ney, kamıştan yapılan üflemeli bir enstrumandır. Tıpkı yapıldığı malzeme gibi çıkardığı sesi de çok doğaldır ve insan sesine en yakın sesi veren enstrumandır. Doğru dizilmiş ve üretilmiş bir Ney mutlaka 9 boğum olmalıdır. Ön tarafta 6 arka tarafta da 1 adet olmak üzere 7 perdesi vardır. Üflenen kısma başpare denen parça ve kamışın her iki ucuna da çatlamayı önleyen parazvane denilen yüzükler takılır. Üflerken nefesin bir kısmı dışarı doğru verilmelidir. Bu nedenle pek çok insan Ney’den ses çıkarmak konusunda başlarda zorlanır. Teknik olarak ses çıkarabilmek için neyi yukarıdan ve yandan 30’ar derece açı yapacak şekilde tutup nefesin üçte biri dışarı gidecek şekilde orta şiddette üflemek gerekir.

Peki iyi bir Ney nasıl olmalıdır?

İyi bir ney mutlaka 9 boğumlu bir kayıştan açılmalı ve herhangi bir amaçla yakılmamış olmalıdır. Bunun yanısıra buruşuk bir dokusu da olmamalı ve parlak olmalıdır. Boğumları eşit uzunlukta olmalı, ilk ve son boğumlar diğerlerinin yarısı kadar uzunlukta olmalıdır. Ayrıca Ney’in en önemli parçalarından biri de Parazvaneleridir. Güzel bir metalden yapılmalıdır. Özellikle ses kutusundaki üst parazvenenin metal kütlesi fazla olursa ses titreşimlerini olumsuz etkileyip sesi tutacağından parazvanelerin levha kalınlıkları özenle ayarlanmış olmalıdır. Her Ney’in bir karakteri vardır. Bu nedenle başpare seçilirken de Neyin karakterine uygun bir başpare seçilmelidir. Perdeleri, düzgün açılmış ve boğum çizgilerinin üzerlerine denk gelmemiş olmalı. İdeal neyde boğum çizgilerinin yanlarındaki neyler boğum çizgilerine eşit mesafede diğerleri de boğumların tam ortasında olur.

3 – Ney Çalmayı Ne Kadar Sürede Öğrenirim?

Feniks Sanat Alsancak olarak biliyoruz ki tüm bu bilgilerin ışığında, aklınızda bu soru var. Bu nedenle bu soruya ücretsiz ney derslerinde olduğu gibi cevap vererek yazımızı bitirelim. Her enstrumanda olduğu gibi Ney üflemekte de püf nokta azimdir. Verilen egzersizleri düzenli yapar, ney hocalarının öneri ve pratiklerini zamanında uygularsanız, çok kısa sürede ney üflemek konusunda önemli adımlar atmış olursunuz.

Daha fazlasını merak ediyorsanız eğer biz buradayız. Sizi de bekliyoruz.

 

 

Contact

Don't be shy, get in touch with us

56 West, 3 Street, Suite 67 Downtown LA, 123

info@fenikssanat.com
0554 895 61 99