Blog

Müziği Var Eden Notaların Tarihini Merak Ediyor Musun

Müziğin olmazsa olmaz parçası olan notalar hepimize okul sıralarında, ezberden öğretilmiş ve sanki her zaman var olmuşlar gibi tarihleri ve nasıl ortaya çıktıkları hakkında bilgi verilmemiştir.

Biz de sanatın tüm dallarını ezbere değil anlayarak ve özümseyerek öğretmeyi kendine prensip edinen Feniks Sanat Merkezi olarak İzmir’de müzik kursu verirken bir yandan da müziğin tarihine kısa bir yolculuk yapmayı düşündük.

Enstruman kursu kapsamında da sürekli bahsettiğimiz gibi müzik harmonik bir gizemin parçasıdır. Bu gizemi tarihte aydınlatan ilk isim ise Pisagor olmuştur. Gitar Kursu, Keman Kursu ya da Piyano kursu kapsamında adını duymaya pek alışık olmadığımız, daha çok sayısal derslerden hatırladığımız Pisagor aslında bir taraftan sanata da büyük bir katkı sağlamış ve müzikteki gizemli harmoniyi kağıda döken ilk isim olmuştur. Rivayete göre kendi zamanında bir demir ustasının atölyesinin önünden geçerken demircinin dövdüğü demire vurduğu her farklı enstrumandan farklı sesler geldiğini fark etmiş ve merakının peşinden giderek ustaya dükkanı kapattırmış. İçeride ustadan çeşitli aletlerle demiri dövmesini istemiş. Kayıtlar ve notlar almış. Böylelikle tonlara göre ilk düzen bu şekilde ortaya çıkmış.

Fakat İzmirdeki sanat merkezimizde müzik kursu kapsamında genelde öğrendiğimiz batı müziği ve icracıları 9. yüzyıla kadar notaların varlığından habersizdi. Eserler kuşaktan kuşağa kara düzen çalma yoluyla aktarılıyordu. Fakat bu arada deformasyona uğruyor, kulaktan dolma ezgiler gün geçtikçe değişiyordu.

9. Yüzyılda Batı Sanatında Notaların Ortaya Çıkışı

Arezzo’lu Guido’nun notalama sisteminin seslerin yüksekliğini kesin olarak belirtmeye başlamasıyla birlikte notaların ve enstruman çalmak için nota öğrenmenin gelişiminde büyük bir ilerleme kaydedilmiştir. 11. yüzyılda notaların üzerine dizildiği ve beş çizgiden oluşan portenin kullanılmasıyla notaların yüksekliği ve süresi kesin biçimde belirlenebilir hale gelmiştir.

Böylelikle müziğin dört ana parametresi olan yükseklik, süre, şiddet ve tını matematiksel olarak formüle edilebilir hale gelmiştir. Yükseklik ve süre zamanla genel kabul gören bir takım işaretler aracılığı ile kağıt üzerine dökülebilmiş, şiddet ve tını ise notanın yanında eklenen ek kelimelerle belirtilmiştir. Bu nedenle kısmen de yoruma açık bırakılmıştır. Temel olarak sesleri belirtmek ve birbirlerine karışmasını önlemek için sesleri temsil eden notalara özel isimler verilmiştir. Do, re, mi, fa, sol, la, si. İngilizce’de ve Almanca’da ise notalar harflerle gösterildi(C=do, D=re, E=mi, F=fa, G=sol, A=la, B=si-ing.-, H=si).

Fakat notalar her zaman aynı isimle anılmamıştır. Nota isimlerinden ‘do’nun önceki ismi ‘ut’ idi. Sesli harfle başlayan bu isim, notaları sırayla söylerken kakafoni yarattığından 12. yüzyılda ‘do’ olarak değiştirildi. Almanya ve bazı ülkeler ise hala “do” yerine “ut” kullanılır.

“Si” hariç diğer notaların isim babası Gui d’Arezzo’dur. Arezzo bu adları Aziz Lohannes Battista ilahesindeki mısraların birinci hecelerinden alarak takmıştır. Yedinci notanın adı uzun zaman ‘B’ olarak kalmış, sonradan 13. yüzyılda Sanete lohannes kelimelerinin baş harflerinden meydana gelen ’si’ adını almıştır. Notalamanın keşfi ve gelişimi müzik pratiğine olağanüstü bir gelişme ortamı yaratmıştır. Notalama, icracıyı ezberden kurtararak hem müzik parçalarının uzamasına hem de çeşitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmış eserlerin katılmasıyla repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkan vermiştir. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediği bir müzik parçasını icra edebilmek için tek başına yeterli bir hale gelmiştir.

Notaları Oluşturan Gerçek Dizeler Nedir?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi notalar aslında Aziz Lohannes Battista ilahesindeki mısraların birinci hecelerinden alarak takmıştır. Mısraların tamamı şu şekildedir.

Ut queant laxis (Bazı ülkelerde Do olarak değiştirilmiştir.)
Re sonare fibris.
Mi ra gestorum,
Fa muli tourum,
Sol ve polluti,
La biİ reatum,
Sa ncte Joannes (Daha sonra Sİ olarak değiştirilmiştir.)

Contact

Don't be shy, get in touch with us

56 West, 3 Street, Suite 67 Downtown LA, 123

info@fenikssanat.com
0554 895 61 99