Blog

Ozanların Vazgeçilmezi Bağlamanın Tarihine Kısa Bir Yolculuk

Feniks Sanat Merkezi Alsancak olarak pek çok insanın bağlamaya olan ilgisini yakından gördük. Kimi zaman bağlama kursu hakkında bilgi almak isteyen, kimi zaman ise yalnızca bağlama nedir sorusuna cevap arayan insanlarla muhabbet ederken de bağlamanın tarihi hakkında bir yazı yazmanın ne kadar faydalı olacağını fark ettik. Çünkü ücretsiz bağlama dersine gelen, deneme dersi kapsamında meraklı oldukları enstrumanı tanımak isteyen pek çok kişinin en merak ettiği şey, yüzyıllardır bu topraklarla bağdaşan bağlamanın kolay çalınıp çalınamayacağının yanı sıra tarihinin ne olduğu da oldu.

Peki Bağlamanın Kökleri Nereye Dayanır?

Söylenceye göre bağlama, form olarak insan formuyla bağdaştırılmış bir enstrumandır. Gövdesi, insan bedenindeki diyaframı, sapı insan gırtlağını, perdeleri gırtlaktaki boğumları, telleri ses tellerini ve burguları da insan kulaklarını form alarak ortaya çıkmıştır.

Feniks Sanat Alsancak olarak bağlama kursu kapsamında da değindiğimiz gibi bu yalnızca bir ritüelistik söylemdir. Fakat köklerine baktığımızda ücretsiz bağlama dersinde elinize alacağınız kısa ya da uzun saplı bağlamaların, cura eğitiminde kullanılan curaların hepsinin kökeninde, 2000 yıllık bir geçmişe sahip olan Kopuz adlı enstruman vardır. Deri göğüs ve bağırsak tellerden oluşan kopuz uzun zaman içerisinde çeşitli değişimlere uğramış ve bugün kullandığımız bağlama öğrenmeye karar verdiğimiz andan itibaren elimize aldığımız enstrumanın halini almıştır. Bağlama uluslararası çalgı sınıflandırma sistemine göre “uzun lutlar“ sınıfına girmektedir. İngilizcedeki “luth” adı arapça “el-ud”un türevidir. Endülüs kültürü aracılığıyla bu isim Avrupa kültürüne girmiş ve luth, lauta, lauda gibi isimlerle de tanımlanmıştır. Tarihsel kaynaklardan alınan bilgilere göre uzun saplı lutlara ilk olarak milattan önce, 3000 yıllarına ait, akad devri taş silindir mühürlerde rastlanır. Daha küçük yapıdaki uzun saplı lutlara ise özellikle m.ö. 2000 başlayarak doğu Akdeniz, Mezapotamya ve Doğu Asya’da rastlamak mümkündür. Mö. 1680-1375 tarihlerinde, baglama ve benzeri çalgıların Anadolu’da bulunan en eski örnekleri eski hitit dönemine aittir. Frigler, Lidyalılar ve Urartularda da bu tür çalgıların kullanıldığı bilinmektedir.

Kopuz ve onun devamı olarak düşünülen baglama’nın en önemli değişimi ve gelişimi Anadolu’da gerçekleşmiştir. Kopuz’da gerçekleşen en önemli değişiklik ise metal tele geçiştir. Bu değişim çalgıya tınlayış ve kullanım bakımından önemli farklılıklar getirmiştir. İki enstruman arasındaki geçişte karşımıza çıkan diğer değişiklikler ise deri göğüsten tahta göğüse geçiş ve perde sayılarındaki artıştır. Bütün bu evrelerden geçen kopuz günümüz baglaması şekliyle gelişim sürecine devam etmektedir.

Peki Kaç Çeşit Bağlama Vardır?

Genel olarak bağlamalar farklı özellikler taşıyan altı farklı türde karşımıza çıkmaktadır. Feniks Sanat Merkezi Bağlama dersi kapsamında hepsini ücretsiz bağlama dersi kapsamında deneyimleyebileceğiniz bu türler kısaca, Cura, Çöhür, Bağlama, Tanbura, Divan Sazı ve Meydan Sazıdır.

Bunun yanısıra bağlama tellerindeki düzene ve icra edildiği makama göre de farklı olarak sınıflandırılır. Farklı yörelerde kullanılan farklı düzenlere göre bağlamalar,

Bağlama düzeni –  Genellikle Sivas, Erzurum, Erzincan, Malatya yörelerinde,
Bozuk düzen – Tüm Anadolu topraklarında
Misget düzeni ve Fidayda düzeni – Genellikle Ankara ve çevresinde
Do Müstezat ve Fa müstezat Düzeni – Batı Anadolu bölgesinde
Abdal (bozlak) düzeni – Kırşehir ve çevresinde

şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

 

Contact

Don't be shy, get in touch with us

56 West, 3 Street, Suite 67 Downtown LA, 123

info@fenikssanat.com
0554 895 61 99